لنت ترمز چیست؟
سیستم ترمز خودرو را می‌توان از مهم‌ترین بخش‌های مرتبط با حفظ ایمنی آن دانست و لنت ترمز از اصلی‌ترین قطعات این سیستم محسوب میشود. در واقع این لنت است که با ایجاد اصطکاک با دیسک ترمز، موجب کاهش سرعت چرخ‌ها و در نهایت توقف خودرو میشود. این قطعه مصرفی به‌مرور زمان دچار سایش شده و نیاز به تعویض دارد.
اما لنت ترمز دقیقاً چگونه کار می‌کند و از کجا بفهمیم نیاز به تعویض دارد؟ در این مطلب از لنت هاب در مورد کارکرد لنت ترمز و نقش آن در سیستم ترمز توضیح می‌دهیم. همچنین بررسی می‌کنیم که این قطعه چه انواعی دارد و در زمان خرید آن باید به چه مواردی توجه کنیم.
لنت ترمز چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
لنت ترمز قطعه‌ای مصرفی و اصطکاکی در سیستم ترمز خودرو است که وظیفه ایجاد اصطکاک برای کاهش سرعت و متوقف کردن خودرو را بر عهده دارد. به این صورت که لنت در زمان ترمزگیری با بخش دیگری از سیستم ترمز (دیسک یا کاسه ترمز) درگیر میشود و اصطکاک ایجاد شده، نیروی لازم برای کاهش سرعت چرخ‌ها را تولید می‌کند.
لنت ترمز شامل یک صفحه پشتی و ماده اصطکاکی است که صفحه به‌مرور زمان بر اثر اصطکاک ساییده و نازک میشود. به همین دلیل است که طول عمر لنت نامحدود است و باید پس از بررسی دوره‌ای یا مواجهه با علائم فرسودگی، تعویض شود.
لنت ترمز چگونه کار می‌کند؟
کارکرد لنت ترمز کمک به توقف خودرو از طریق ایجاد اصطکاک است. ولی روش ایجاد اصطکاک در سیستم ترمز دیسکی و کفشکی مقداری تفاوت دارد.
اگر سیستم ترمز خودرو دیسکی باشد، لنت درون کالیپر ترمز تعبیه میشود. پس از فشردن پدال ترمز، روغن ترمز از سیلندر به سمت کالیپر هدایت میشود. کالیپر لنت‌ها را به دو طرف دیسک ترمز فشار می‌دهد. در اثر اصطکاک شدیدی که میان لنت و دیسک ایجاد میشود، حرکت چرخ کند شده و در نهایت خودرو متوقف میشود. به‌همین دلیل است که کیفیت و وضعیت لنت تاثیر زیادی بر عملکرد سیستم ترمز و ایمنی خودرو دارد.
در سیستم‌های ترمز کاسه‌ای، به‌جای لنت دیسکی از کفشک ترمز استفاده میشود. در این سیستم، کفشک در داخل کاسه ترمز تعبیه میشود و پس از فشردن پدال و ایجاد اصطکاک با سطح داخلی کاسه، سرعت چرخ کم خواهد شد.
لنت ترمز از چه اجزایی تشکیل شده است؟
اصلی‌ترین اجزای لنت ترمز عبارتند از:
صفحه پشتی لنت
به‌دلیل تولید از متریال فولاد آلیاژی، استحکام زیادی دارد. بنابراین در برابر فشار زیاد سیستم ترمز مقاومت کرده و مانع شکستن یا تغییر شکل لنت میشود. کارکرد این صفحه نگهداری مواد اصطکاکی، انتقال نیروی کالیپر به سطح لنت و توزیع یکنواخت فشار روی دیسک است.
مواد اصطکاکی
این مواد بخش اصلی درگیر با دیسک هستند که پس از فشردن پدال و فشرده شدن کالیپر به دیسک اصطکاک ایجاد کرده و سرعت خودرو را کم می‌کند تا متوقف شود. این مواد شامل چند متریال مانند مواد فلزی، سرامیکی، رزین‌ها، روان‌کننده‌ها و غیره است که ترکیب حاصل روی عملکرد ترمزگیری، صدا و میزان سایش تاثیر دارد.
شیم و متعلقات لنت
شیم نوعی ورقه چند لایه فلزی و لاستیکی است که در پشت لنت تعبیه میشود و با جذب ارتعاشات ایجاد شده بین لنت، کالیپر و دیسک، لرزش و صدای ترمز را کاهش می‌دهد.
انواع لنت ترمز کدام‌اند؟
لنت ترمزها را می‌توان بر اساس عملکرد (دیسکی و کفشکی) و بر اساس جنس (نیمه‌فلزی و سرامیکی) طبقه‌بندی کرد. در مورد انواع لنت ترمز بر اساس عملکرد و دو نوع اصلی دیسکی و کفشکی توضیح دادیم. انواع لنت بر اساس متریال عبارتند از:
لنت ترمز نیمه‌فلزی
این مدل لنت از سرامیک و مواد آلی تولید میشود. مقاومت حرارتی خوب و قدرت ترمزگیری بالایی دارد. ولی طول عمر آن در مقایسه با انواع سرامیکی کمتر است.
لنت ترمز سرامیکی
لنت‌های سرامیکی از مواد اصطکاکی بر پایه ترکیبات سرامیکی و مواد تقویت‌کننده مانند الیاف مصنوعی ساخته می‌شوند. در مقایسه با مدل‌های نیمه‌فلزی، صدا و گردوغبار کمتری دارند. طول عمر این لنت‌ها بیش‌تر است و البته معمولاً با قیمت بالاتری هم عرضه می‌شوند.
تفاوت لنت ترمز جلو و عقب چیست؟
لنت ترمز جلو و عقب هم از نظر محل قرارگیری و هم از نظر طراحی با هم تفاوت دارند. در بیش‌تر خودروها، برای محور جلو و عقب از لنت‌های متفاوتی استفاده میشود. چون این دو محور از نظر نوع و ابعاد سیستم ترمز یکسان نیستند. به‌علاوه لنت‌های عقب در حدود 3 تا 4 برابر بیش‌تر از لنت‌های عقب عمر می‌کنند.
فرسایش سریع‌تر لنت‌های جلو در مقایسه با لنت‌های عقب به این دلیل است که لنت‌های جلو نقش مهم‌تری در توقف خودرو دارند و در مقایسه با لنت‌های عقب که به ترمز دستی مرتبط هستند، فشار بیشتری در زمان ترمزگیری تحمل می‌کنند.
از کجا بفهمیم لنت ترمز نیاز به تعویض دارد؟
اولین نکته در تعویض لنت ترمز این است که نباید لنت را صرفاً بر اساس عدد کیلومتر کارکرد یا زمان مشخص تعویض کنید. بلکه زمان تعویض باید بر اساس وضعیت واقعی لنت و توصیه سازنده خودرو مشخص شود. چون عمر لنت به عوامل زیادی از جمله جنس و کیفیت لنت، وضعیت سایر اجزای سیستم ترمز، محور لنت، سبک رانندگی، شرایط مسیر، وزن خودرو و بار بستگی دارد. بنابراین باید ضخامت باقی‌مانده لنت را به‌عنوان یکی از معیارهای مهم، مشاهده و بررسی کنید.
همچنین فرسایش و نازک شدن لنت با برخی نشانه‌ها خود را نشان می‌دهد که مهم‌ترین این علائم عبارتند از:
- صدای سوت، جیغ یا صدای غیرعادی به‌خصوص سایش فلز به فلز
- کاهش قدرت ترمزگیری و افزایش فاصله توقف
- لرزش پدال یا فرمان در زمان فشردن پدال ترمز
- کشیده شدن خودرو در زمان ترمزگیری
- روشن شدن چراغ هشدار در خودروهای دارای سنسور ترمز
البته فراموش نکنید که شنیدن هر صدایی از سیستم ترمز لزوماً به معنی تمام شدن لنت نیست. چون برخی علائم می‌توانند دلایل دیگری مانند مشکل دیسک یا کالیپر داشته باشند.
هنگام خرید لنت ترمز به چه نکاتی توجه کنیم؟
بررسی و رعایت موارد زیر در زمان انتخاب و خرید لنت می‌تواند به شما کمک کند تا محصولی مناسب را برای سیستم ترمز خودرو خود انتخاب کنید:
- سازگاری لنت با مدل و تیپ دقیق خودرو
- در نظر گرفتن محور لنت (جلو یا عقب)
- سازگاری لنت با سیستم ترمز خودرو
- نوع و ترکیب مواد اصطکاکی و جنس لنت
- کیفیت و اعتبار برند تولیدکننده
- اصالت کالا و بررسی کد برند، علامت استاندارد، هولوگرام و … روی بسته‌بندی
- خرید از فروشنده معتبر
- سبک رانندگی و شرایط استفاده از خودرو
لنت ترمز از قطعات مصرفی و ضروری برای خودرو است که نقش مستقیمی در کاهش سرعت و توقف خودرو در زمان ترمزگیری ایفا می‌کند. بررسی و تعویض به‌موقع لنت برای حفظ عملکرد سیستم ترمز و ایمنی در زمان رانندگی ضروری است. بنابراین لازم است با علائم فرسودگی لنت آشنا باشید تا در صورت مواجهه با این نشانه‌ها و بررسی لنت از نظر ضخامت، برای تعویض لنت خود اقدام کنید.
به‌همین دلیل است که نباید صرفاً بر اساس نام خودرو، یک لنت را برای هر چهار چرخ انتخاب کنید. بلکه باید مدل و تیپ دقیق خودرو، محور موردنظر (جلو یا عقب) و نوع سیستم ترمز (دیسکی یا کفشکی) را مورد بررسی قرار دهید تا از سازگاری لنت انتخاب‌شده با سیستم ترمز خودرو مطمئن شوید. همچنین باید در زمان انتخاب لنت نیاز و شرایط رانندگی‌تان را در نظر داشته باشید.
سوالات متداول
آیا لنت ترمز با مرور زمان و حتی بدون استفاده از خودرو خراب میشود؟
بله وضعیت لنت تحت تاثیر شرایط نگهداری، رطوبت و وضعیت سایر اجزای سیستم ترمز تغییر می‌کند. بنابراین اگر خودرویی مدت طولانی بدون استفاده مانده باشد، بهتر است از نظر کارکرد سیستم ترمز بررسی شود.
لنت ترمز هر چند کیلومتر باید تعویض شود؟
لنت خوب بین 20 تا 40 هزار کیلومتر کارکرد موثر دارد. ولی نباید برای تعویض لنت فقط به کیلومتر توجه کنید. بلکه ضخامت لنت باید در دوره‌های منظم بررسی شود. همچنین توجه به نشانه‌های فرسودگی لنت ضروری است.
لنت خوب از نظر ظاهری چگونه است؟
برای شناسایی لنت خوب از روی ظاهر میتوانید بررسی کنید که لبهها نرم باشند. یعنی نباید با کشیدن روی دست خراش ایجاد کند. البته لنت بیش از حد نرم که با ناخن پودر شود و دست را سیاه کند، با وجود قدرت ترمزگیری خوب، دوام کمی دارد.
